"สะพานสายรุ้ง" เป็นจุลสารที่ "ปัญโญทัย" จัดทำขึ้นเพื่อนำเสนอ เผยแพร่ทัศนะที่สร้างสรรค์ในการพัฒนาเด็กและครอบครัว   ตลอดจนหลักการของรูดอล์ฟ สไตเนอร์ ผู้ให้แนวทางแก่โรงเรียนวอลดอร์ฟ  เพื่อให้ความช่วยเหลือแก่พ่อแม่ผู้ปกครองของเด็กๆ ที่ปัญโญทัย

              ส่วนหนึ่งในบทความที่นำเสนอได้แก่

 

ถ้าอยากให้ลูกใช้เงินเป็น

           หนึ่งในบรรดาสิ่งที่พ่อแม่ต้องการให้ลูกเรียนรู้คือการใช้เงิน โดยหวังว่าลูกจะได้หัดใช้เงิน หัดเก็บออม หัดสะสมเงินไว้ซื้อของที่ต้องการ และคิดว่าลูกจะเรียนรู้การใช้เงินได้ก็ต้องมีเงิน จึงให้ pocket money ลูกรายวัน สัปดาห์ เดือน หรือจ่ายค่าแรงให้ลูกเมื่อช่วยงานในบ้าน
           เวลาที่เด็กหรือผู้ใหญ่ก็ตามได้เงินมา เขาจะทำอย่างไรกับมัน เขาก็จะหาทางเอามาใช้ เราจึงเห็นการจับจ่ายใช้สอยของคนจำนวนมากพุ่งสูงในช่วงหลังสิ้นเดือนอยู่เป็นประจำ การให้เงินเด็กจึงมักเป็นการฝึกให้เด็กใช้เงินมากกว่าจะเรียนรู้ว่าควรใช้เงินอย่างไร การมีเงินกลับไปกระตุ้นความอยากได้อยากมีอยากซื้อของเด็กขึ้นมาโดยใช่เหตุ ยิ่งไปกว่านั้น การใช้เงินของเด็กบางทีก็อาจเป็นไปเพื่อซื้อสิ่งที่ไม่จำเป็น ไม่ควร หรือกระทั่งสิ่งที่เป็นพิษเป็นภัยต่อตัวเองซึ่งมีอยู่ดาษดื่นในยุคสมัยนี้ บางครั้งพ่อแม่ก็ไม่รู้ไม่เห็นเสียด้วยซ้ำ การให้เด็กมีเงินในวัยที่ดุลยพินิจในการเลือกใช้สอยยังไม่พร้อมจึงไม่เป็นผลดีต่อตัวเขาเองแต่อย่างใด...... อ่านต่อ

 

พัฒนาการทางภาษาของเด็ก

           ภาษาเป็นสิ่งที่มีเฉพาะในมนุษย์เท่านั้น  การเรียนรู้ภาษาเป็นความสามารถที่สำคัญยิ่งอย่างหนึ่งของคนเรา  ซึ่งยังไม่มีในเด็กเมื่อแรกเกิด  และจะต้องได้รับการบ่มเพาะขึ้นมา

           พัฒนาการทางภาษาของเด็กเริ่มจากการฟัง  ในวัยทารกเด็กเรียนรู้ภาษาพูดจากการฟังคำพูดของผู้ใหญ่  เวลาผู้ใหญ่พูดคุยกับเด็กหรือพูดคุยกันให้เด็กได้ยิน  ไม่เฉพาะคำพูดที่ใช้เท่านั้น  แต่ท่าที ท่วงทำนอง น้ำเสียง ความคิด ทัศนคติของผู้พูดก็ส่งผลและถ่ายทอดสู่เด็กด้วย  รดน้ำพรวนดินให้สำนึกแรกในภาษาค่อย ๆ เติบโตขึ้นในใจเด็ก  จะเป็นในทิศทางใดก็แล้วแต่  การเคลื่อนไหว เล่น ใช้แขนขาทำอะไรต่อมิอะไร  นอกจากจะกระตุ้นการประสานงานของส่วนต่าง ๆ ในร่างกายและสมดุลแล้ว  ยังกระตุ้นพัฒนาการในการพูดอีกต่างหาก...... อ่านต่อ

 

อยู่กับลูก

           พ่อแม่ที่มีลูกเล็กมักอ่อนล้า นอนไม่พอ  เวลานอนไม่พอ เราก็จะมีพลังงานไม่พอ  ทำให้เรามักอ่อนข้อง่าย ๆ ในกรณีที่ไม่ควร   หรือไม่ก็อารมณ์หงุดหงิดขุ่นเคือง  เราจึงไม่มีสติ  ยามที่ขาดสติเราก็จะจัดการกับลูกไม่ได้  แล้วเราก็จะเกลียดตัวเอง  มีสิ่งสำคัญอยู่ 3 ข้อที่ควรคำนึงถึง  เพื่อช่วยให้สามารถจัดการกับลูก ๆ ในการใช้ชีวิตประจำวันได้ง่ายขึ้น  คือ

  • ยืดหยุ่น
  • มีขอบเขต
  • รักษาความสม่ำเสมอของแบบแผนที่ปฏิบัติไว้ทุกวัน

         การยืดหยุ่นเป็นผลจากการสังเกตข้างในตามที่เป็นจริง เราสามารถฝึกฝนความยืดหยุ่นได้โดยทำงานด้านใน เรียนรู้เกี่ยวกับตัวเอง  ในส่วนของขอบเขต เราต้องค้นหาด้วยตัวเอง  ต้องตัดสินใจว่าขอบเขตสำหรับลูกในบ้านจะอยู่ตรงไหน  เวลาเข้านอน เวลากิน สิ่งที่ให้กิน ภาษาที่ใช้ในครอบครัว ฯลฯ  เราต้องกำหนดขอบเขตไว้ล่วงหน้า  และเพียงแต่ไม่ปล่อยให้เด็กทำเกินขอบเขต..... อ่านต่อ

 

กันไว้ดีกว่าแก้

         เดี๋ยวนี้เวลาป่วยไปหาหมอแต่ละที โดนตรวจนั่นตรวจนี่สารพัด  แม้จะเป็นโรคเล็กน้อย เช่น หวัด ท้องเสีย  ก็อาจมีการเจาะเลือด ให้น้ำเกลือ  ทั้ง ๆ ที่แต่ก่อนไม่ต้องมีการตรวจมากมายอะไรขนาดนี้  และตรวจเสร็จแล้วกลับบ้านได้  เดี๋ยวนี้อาจต้องนอนโรงพยาบาล  โดยเฉพาะถ้ามีประกันด้วยหมอก็ยิ่งจัดเต็ม  ทำอะไรได้บ้างก็ทำหมด  จ่ายยาอะไรได้บ้างก็จ่ายหมด  ไม่เว้นแม้แต่เด็ก  หรืออาจเพราะเป็นเด็ก  รู้ว่าพ่อแม่จะต้องห่วงใย  กลัวลูกเป็นอะไร  ไม่กล้าไม่รักษาหรอก

         คนเฒ่าคนแก่ที่เคยเห็นการรักษาของหมอสมัยก่อนยุคอิเลคทรอนิก  เห็นแล้วก็สงสารเด็กว่าไม่สบายเล็กน้อยแค่นี้  ทำไมต้องถูกจับตรวจนั่น เจาะนี่  test โน่น ขนาดนี้ด้วย  วงการแพทย์ในต่างประเทศเองก็ยอมรับว่าการรักษาพยาบาลสมัยนี้บางครั้งก็เกินความจำเป็น  ซึ่งสำหรับผู้ใหญ่ก็แย่อยู่แล้ว  ยิ่งเมื่อเป็นเด็กก็ยิ่งหนักเข้าไปใหญ่..... อ่านต่อ

 

พัฒนาการของสำนึกทางเพศ

         ก่อนลูกจะเกิด บางคนอาจมีความปรารถนาอยากได้ลูกชายหรือลูกลาว  แต่หลังจากที่คลอดออกมาแล้ว เราแทบจะลืมประเด็นนี้ไปเลยถ้าไม่ได้ยึดติดกับมันมาก เวลาอุ้มหรือป้อนนมลูก เราไม่ได้คิดหรอกว่ากำลังเลี้ยงก่อนลูกจะเกิด บางคนอาจมีความปรารถนาอยากได้ลูกชายหรือลูกลาว แต่หลังจากเด็กผู้หญิงหรือผู้ชาย เพราะเด็กเล็ก ๆ เป็นอันหนึ่งอันเดียวกับสิ่งแวดล้อม โลกรอบตัว สภาวะธรรมชาติ และผู้คนใกล้ชิด จะเห็นได้ว่าเด็กทารกไม่ค่อยมีความแตกต่างระหว่างเพศเท่าใดนัก หน้าตาก็ไม่ได้บอกให้รู้เลยว่าเป็นเพศใด วิธีการเข้าหาโลกของเด็กในช่วง 7 ปีแรกไม่ว่าชายหรือหญิงก็ใกล้เคียงกัน อาจกล่าวได้ว่าเด็กเล็กยังไม่มีลักษณะทางเพศก็ว่าได้

         ผู้ใหญ่มักเป็นฝ่ายสร้างแบบแผนให้ว่าเด็กผู้ชายหรือเด็กผู้หญิงควรแต่งตัวอย่างนี้ ใส่สีนี้ เล่นแบบนี้ โดยที่ตัวเด็กเองยังไม่ประสีประสาอะไรเลย ยังไม่มีสำนึกในความเป็นเพศชายเพศหญิงเสียด้วยซ้ำ เมื่อค่อย ๆ เจริญวัยขึ้น เด็กจึงเริ่มรู้ว่ามีเพศชายหญิงที่แตกต่างกันอยู่..... อ่านต่อ

 

หลุมพรางแห่งความรัก

          เคยเห็นเด็กแบบนี้กันบ้างไหม
          - กับข้าวเต็มโต๊ะ แต่เลือกจะกินอย่างอื่นที่ไม่มี
          - ทำถุงเท้า กล่องข้าว หนังสือ กระเป๋าหายอยู่บ่อยๆ  โดยไม่สนใจจะตามหา
          - มีคนช่วยเตรียมของไปโรงเรียนให้ทุกวัน วันไหนไม่มีก็บ่นว่าไม่มีคนทำให้
          ที่บ้านมีแบบนี้ด้วยหรือเปล่า

          อาการทั้งหมดนี้มีสาเหตุร่วมกันคือ การที่เด็กไม่เห็นคุณค่าของสิ่งต่างๆ และคนที่ทำอะไรๆให้ ซึ่งเป็นลักษณะทั่วไปร่วมสมัยของเด็กยุคนี้ ไม่เฉพาะในครอบครัวที่มีฐานะเท่านั้น แต่ทุกระดับเศรษฐสังคม จึงยากที่ทุกวันนี้เราจะไม่เห็นเด็กที่มีลักษณะทำนองนี้

          ทำไมจึงเป็นเช่นนั้น..... อ่านต่อ

 

พาลูกไปไหนดี

          กิจกรรมอย่างหนึ่งที่พ่อแม่นิยมกันคือ การพาครอบครัวไปเที่ยวทางไกล ทั้งต่างจังหวัด ทั้งต่างประเทศ บางครอบครัวก็ทำเพราะว่าพ่อแม่ชอบเที่ยว บางครอบครัวก็เชื่อว่าการให้ลูกมีโอกาสเดินทางไปตามที่ต่างๆ จะเป็นการเปิดหูเปิดตา เพิ่มพูนประสบการณ์ความรู้แก่ลูก

          การท่องโลกกว้างดูน่าสนุกตื่นเต้นสำหรับผู้ใหญ่ เราใส่มุมมองของเราเข้าไปในเด็ก จึงคิดว่าเด็กๆ น่าจะสนุกตื่นเต้นไปด้วย ได้เปิดหูเปิดตาพบเห็นสิ่งใหม่ๆ  ถ้าพลาดไปจะเสียโอกาส
ลองทบทวนดูดีๆ เวลาพาลูกไปเที่ยวลูกเป็นอย่างไรบ้าง.....อ่านต่อ

 

วุฒิภาวะที่สวนทาง

          ตลอดประวัติศาสตร์นับแต่บุพกาล มนุษยชาติได้เพียรพยายามดิ้นรนหาหนทางที่จะทำให้ชีวิตความเป็นอยู่สะดวกสบายขึ้น ผ่านกาลเวลามาจนทุกวันนี้ ความก้าวหน้าและวิวัฒนาการอย่างไม่หยุดยั้งและนับวันยิ่งก้าวกระโดดของโลก ช่วยให้มนุษยเราได้รับความสะดวกสบายขึ้นอย่างมหาศาลในหลายๆด้านด้วยกัน มีอุปกรณ์ผลิตภัณฑ์เครื่องมือเครื่องไม้นานัปการคอยสนองความต้องการต่างๆของเรา ทักษะพื้นฐานหลายๆอย่างในชีวิตมนุษยจึงถูกลัด เว้น ละเลยไปเสีย ไม่ค่อยมีใครเห็นความจำเป็นและความสำคัญสำหรับสังคมยุคนี้ โดยที่ไม่ตระหนักว่าความลำลากลำบนที่บรรพบุรุษของเราประสบ ให้บทเรียนและมีคุณค่าในการหล่อหลอมความเป็นมนุษยเพียงไร ความท้าทาย ความบากบั่น ความอดทนที่มนุษยเราเผชิญและผ่านพ้นจากการสู้ชีวิต จะช่วยสร้างความเชื่อมั่น ความสามารถ และการรู้จักคิดหาหนทางให้เราได้อย่างไร..... อ่านต่อ